Signaal: Verzoek om informatie over blanco stemmen
Recent hebben diverse gemeenten een brief (Woo-verzoek) ontvangen van een burger over de informatievoorziening rondom de blanco stem. De essentie van deze brief is dat gemeenten op hun website vaak onvoldoende duidelijk maken dat blanco stemmen een wettelijke optie is. Volgens de briefschrijver hebben gemeenten een actieve informatieplicht (op basis van de Wet open overheid) om kiezers volledig te informeren over álle stemmogelijkheden. Het ontbreken van informatie over de blanco stem zou kiezers het onterechte gevoel kunnen geven dat ze enkel kunnen kiezen tussen een kandidaat of thuisblijven.
De burger verzoekt gemeenten om:
- Blanco stemmen expliciet als optie te noemen.
- Uit te leggen hoe dit werkt (stembiljet oningevuld in de bus).
- Het effect te duiden (telt mee voor opkomst, niet voor zetelverdeling).
De gemeente heeft een algemene informatieplicht over verkiezingen en kan die zelf invullen. In het algemeen geeft een gemeente onder meer informatie bij de toe te sturen kandidatenlijst en op de website. Op de poster die in de stemhokjes moet hangen (model J 16) staat ook informatie over blanco stemmen.
Desgewenst kan een gemeente op de eigen website de tekst op de website van de Kiesraad overnemen of daarnaar verwijzen: Blanco / ongeldig | Verkiezingen | Kiesraad.nl. In die tekst wordt antwoord gegeven op het feit dat blanco stemmen een optie is, hoe men blanco stemt en wat het effect is op de uitslag:
Hieronder volgt een tekstvoorstel dat gebruikt kan worden voor de gemeentelijke verkiezingspagina die verwijst naar de officiële uitleg van de Kiesraad. Hiermee voldoet de gemeente aan de informatiebehoefte en de landelijk getoetste kaders.
Voorgestelde tekst voor de website:
"Wilt u wel gebruikmaken van uw stemrecht, maar geen keuze maken voor een specifieke partij of kandidaat? Dan kunt u blanco stemmen. Dit doet u door het stembiljet oningevuld in de stembus te deponeren. Een blanco stem telt mee voor het opkomstpercentage, maar heeft geen invloed op de zetelverdeling."
Meer informatie? Raadpleeg voor de exacte details en de juridische achtergrond de website van de Kiesraad: Blanco / ongeldig stemmen | Kiesraad.nl.
Een tweede mogelijkheid is om de infographic 'Hoe werkt stemmen?' van de Kiesraad te gebruiken op de kandidatenlijst. Hoewel veel gemeenten de teksten voor de drukkers al bijna klaar hebben, kan deze uitleg – indien de planning het nog toelaat – eventueel op de achterzijde van de kandidatenlijst worden gedrukt.
De toelichting in deze nieuwsbrief kan tevens de basis vormen als antwoord bij de afhandeling van het binnengekomen (WOO) verzoek van de burger over dit onderwerp.